Çek ve Senet: Unsurlar, İbraz Süresi, Ciro ve Karşılıksız

Çek, bankaya hitaben yazılan ve görüldüğünde ödenen bir ödeme aracıdır; senet (bono) ise düzenleyenin belirli bir vadede ödeme vaadidir. Türk Ticaret Kanunu ikisinin de zorunlu unsurlarını sayar: unsuru eksik belge çek ya da bono sayılmaz. Çek düzenlendiği yerde ödenecekse 10 gün, başka yerde ödenecekse 1 ay içinde bankaya ibraz edilir.

Son gözden geçirme: 01.11.2026 · Kaynaklar sayfanın sonunda

Kısaca
  • Bono: "bono" kelimesi, kayıtsız şartsız ödeme vaadi, vade, ödeme yeri, lehtar, düzenleme tarihi ve yeri, düzenleyenin imzası.
  • Çek: "çek" kelimesi, ödeme havalesi, muhatap banka, ödeme yeri, düzenleme tarihi ve yeri, imza, banka seri numarası ve karekod.
  • Çek görüldüğünde ödenir; ileri tarihli çek bile ibraz günü ödenir.
  • Karşılıksız çekte hamilin şikâyeti üzerine adli para cezası ve çek düzenleme yasağı uygulanır (5941 s. Kanun m.5).

Çek ile senet arasındaki fark

ÇekSenet (bono)
Kim öder?Muhatap banka, düzenleyenin hesabındanDüzenleyenin kendisi
VadeGörüldüğünde ödenirSenette yazılı vadede
Zorunlu unsurlarTTK m.780 (seri numarası ve karekod dahil)TTK m.776
ÖdenmezseKarşılıksız işlemi; 5941 s. Kanun yaptırımlarıProtesto ve icra yolu

Senet (bono) nasıl doldurulur?

TTK m.776'ya göre bonoda şunlar bulunur: senet metninde "bono" ya da "emre yazılı senet" kelimesi, kayıtsız ve şartsız belirli bir bedeli ödeme vaadi, vade, ödeme yeri, kime ya da kimin emrine ödeneceği, düzenlenme tarihi ve yeri, düzenleyenin imzası. Bu unsurlardan biri eksikse belge bono sayılmaz; ancak vadesi yazılmamış bono görüldüğünde ödenecek bono sayılır.

Çekin ibraz süresi

  • Düzenlendiği yerde ödenecek çek: 10 gün.
  • Düzenlendiği yerden başka bir yerde ödenecek çek: 1 ay.
  • Başka ülkede düzenlenen çek: aynı kıtadaysa 1 ay, ayrı kıtalardaysa 3 ay.

Süreler çekte yazılı düzenleme tarihinin ertesi günü başlar. Çek görüldüğünde ödenir: düzenleme günü olarak gösterilen günden önce ibraz edilen çek ibraz günü ödenir (TTK m.795).

Ciro ve karşılıksız çek

Çek ve senet ciro edilerek, yani arkasına yazılıp imzalanarak başkasına devredilebilir. Karşılığı bulunmayan çek için banka "karşılıksızdır" işlemi yapar; hamilin şikâyeti üzerine düzenleyen hakkında adli para cezası ve çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı kararı verilir. Bankanın karşılıksız çek için hamile ödemekle yükümlü olduğu tutar kanunda belirlenir ve her yıl güncellenir.

Faturika'da çek ve senet takibi

Alınan ve verilen çek ve senetler cariye bağlı kaydedilir; vadesine 3 gün kala ve vade günü bildirim gelir. Tahsil, ciro ve karşılıksız durumları tek tıkla işlenir, cari bakiyeler kendiliğinden güncellenir (çek-senet takibi). Birden çok çekin ortalama vadesi için ortalama vade hesaplayıcısı.

Sık sorulan sorular

Çekin ibraz süresi ne kadar?

Düzenlendiği yerde ödenecek çek 10 gün, başka bir yerde ödenecek çek 1 ay içinde bankaya ibraz edilir. Süre, düzenleme tarihinin ertesi günü başlar.

İleri tarihli çek erken bankaya verilirse ne olur?

Türk Ticaret Kanunu'na göre çek görüldüğünde ödenir; düzenleme tarihinden önce ibraz edilen çek ibraz günü ödenir.

Senette hangi bilgiler zorunlu?

Bono kelimesi, kayıtsız şartsız ödeme vaadi, vade, ödeme yeri, lehtarın adı, düzenleme tarihi ve yeri, düzenleyenin imzası.

Karşılıksız çek yazmanın cezası nedir?

Hamilin şikâyeti üzerine her çek için adli para cezasına ve çek düzenleme ile çek hesabı açma yasağına hükmolunur (5941 sayılı Çek Kanunu m.5).

Çeklerin vadesini nasıl takip ederim?

Faturika'da çek ve senetler cariye bağlı kaydedilir; vadesine 3 gün kala ve vade günü bildirim gelir.

Kaynaklar

  1. Resmî Gazete — 5941 sayılı Çek Kanunu (20.12.2009, sayı 27438)
  2. Mevzuat Bilgi Sistemi — 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (m.776, m.780, m.795, m.796)

Son gözden geçirme: 01.11.2026. Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat değişebilir. Kendi durumunuz için mali müşavirinize danışın.

Ön muhasebenizi bugün dijitale taşıyın

Kredi kartı gerekmeden kaydolun; 2 ay ücretsiz deneyin, 20 hediye kontörle ilk e-belgelerinizi gönderin.