- Bono: "bono" kelimesi, kayıtsız şartsız ödeme vaadi, vade, ödeme yeri, lehtar, düzenleme tarihi ve yeri, düzenleyenin imzası.
- Çek: "çek" kelimesi, ödeme havalesi, muhatap banka, ödeme yeri, düzenleme tarihi ve yeri, imza, banka seri numarası ve karekod.
- Çek görüldüğünde ödenir; ileri tarihli çek bile ibraz günü ödenir.
- Karşılıksız çekte hamilin şikâyeti üzerine adli para cezası ve çek düzenleme yasağı uygulanır (5941 s. Kanun m.5).
Çek ile senet arasındaki fark
| Çek | Senet (bono) | |
|---|---|---|
| Kim öder? | Muhatap banka, düzenleyenin hesabından | Düzenleyenin kendisi |
| Vade | Görüldüğünde ödenir | Senette yazılı vadede |
| Zorunlu unsurlar | TTK m.780 (seri numarası ve karekod dahil) | TTK m.776 |
| Ödenmezse | Karşılıksız işlemi; 5941 s. Kanun yaptırımları | Protesto ve icra yolu |
Senet (bono) nasıl doldurulur?
TTK m.776'ya göre bonoda şunlar bulunur: senet metninde "bono" ya da "emre yazılı senet" kelimesi, kayıtsız ve şartsız belirli bir bedeli ödeme vaadi, vade, ödeme yeri, kime ya da kimin emrine ödeneceği, düzenlenme tarihi ve yeri, düzenleyenin imzası. Bu unsurlardan biri eksikse belge bono sayılmaz; ancak vadesi yazılmamış bono görüldüğünde ödenecek bono sayılır.
Çekin ibraz süresi
- Düzenlendiği yerde ödenecek çek: 10 gün.
- Düzenlendiği yerden başka bir yerde ödenecek çek: 1 ay.
- Başka ülkede düzenlenen çek: aynı kıtadaysa 1 ay, ayrı kıtalardaysa 3 ay.
Süreler çekte yazılı düzenleme tarihinin ertesi günü başlar. Çek görüldüğünde ödenir: düzenleme günü olarak gösterilen günden önce ibraz edilen çek ibraz günü ödenir (TTK m.795).
Ciro ve karşılıksız çek
Çek ve senet ciro edilerek, yani arkasına yazılıp imzalanarak başkasına devredilebilir. Karşılığı bulunmayan çek için banka "karşılıksızdır" işlemi yapar; hamilin şikâyeti üzerine düzenleyen hakkında adli para cezası ve çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı kararı verilir. Bankanın karşılıksız çek için hamile ödemekle yükümlü olduğu tutar kanunda belirlenir ve her yıl güncellenir.
Faturika'da çek ve senet takibi
Alınan ve verilen çek ve senetler cariye bağlı kaydedilir; vadesine 3 gün kala ve vade günü bildirim gelir. Tahsil, ciro ve karşılıksız durumları tek tıkla işlenir, cari bakiyeler kendiliğinden güncellenir (çek-senet takibi). Birden çok çekin ortalama vadesi için ortalama vade hesaplayıcısı.
Sık sorulan sorular
Çekin ibraz süresi ne kadar?
Düzenlendiği yerde ödenecek çek 10 gün, başka bir yerde ödenecek çek 1 ay içinde bankaya ibraz edilir. Süre, düzenleme tarihinin ertesi günü başlar.
İleri tarihli çek erken bankaya verilirse ne olur?
Türk Ticaret Kanunu'na göre çek görüldüğünde ödenir; düzenleme tarihinden önce ibraz edilen çek ibraz günü ödenir.
Senette hangi bilgiler zorunlu?
Bono kelimesi, kayıtsız şartsız ödeme vaadi, vade, ödeme yeri, lehtarın adı, düzenleme tarihi ve yeri, düzenleyenin imzası.
Karşılıksız çek yazmanın cezası nedir?
Hamilin şikâyeti üzerine her çek için adli para cezasına ve çek düzenleme ile çek hesabı açma yasağına hükmolunur (5941 sayılı Çek Kanunu m.5).
Çeklerin vadesini nasıl takip ederim?
Faturika'da çek ve senetler cariye bağlı kaydedilir; vadesine 3 gün kala ve vade günü bildirim gelir.
Kaynaklar
- Resmî Gazete — 5941 sayılı Çek Kanunu (20.12.2009, sayı 27438)
- Mevzuat Bilgi Sistemi — 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (m.776, m.780, m.795, m.796)
Son gözden geçirme: 01.11.2026. Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat değişebilir. Kendi durumunuz için mali müşavirinize danışın.