- API (uygulama programlama arayüzü)
- Bir yazılımın başka bir yazılımla veri alışverişi yapmasını sağlayan arayüz. e-Fatura API'si ile web sitesi, ERP ya da abonelik sistemi faturayı kendisi oluşturup gönderir. Ayrıntı →
- Bakiye
- Bir cari hesabın ya da kasa-banka hesabının belirli bir tarihteki borç ve alacak farkı. Müşteri bakiyesi alacağınızı, tedarikçi bakiyesi borcunuzu gösterir.
- Cari hesap
- Bir işletmenin müşteri ve tedarikçileriyle olan borç-alacak ilişkisinin tutulduğu hesap. Satış faturası müşterinin carisini borçlandırır, tahsilat alacaklandırır. Ayrıntı →
- Cari ekstre
- Bir carinin belirli dönemdeki tüm fatura, tahsilat ve ödeme hareketlerini ve yürüyen bakiyesini gösteren döküm.
- Cari mutabakat
- İki işletmenin belirli bir tarih itibarıyla birbirlerine olan bakiyenin kendi kayıtlarında aynı olduğunu karşılıklı teyit etmesi. Ayrıntı →
- Çek ve senet
- Vadeli ödemede kullanılan kıymetli evrak. Çek bankaya, senet (bono) düzenleyene yöneliktir; portföyde tutulur, tahsil edilir ya da ciro edilir. Ayrıntı →
- Damga vergisi
- Damga Vergisi Kanunu'na ekli (1) sayılı tabloda yazılı kâğıtlar (sözleşmeler, bazı makbuzlar, beyannameler gibi) üzerinden alınan vergi. Kâğıt; imzalanarak ya da elektronik imzayla düzenlenen ve bir hususu ispat için ibraz edilebilecek belgedir. Ayrıntı →
- Devreden KDV
- Bir dönemde indirilecek KDV'nin hesaplanan KDV'den fazla olması hâlinde, aradaki farkın sonraki döneme aktarılan kısmı.
- Dövizli fatura
- Tutarları yabancı para (ör. USD, EUR) ile düzenlenen fatura. KDV matrahı Türk lirasına çevrilir; kullanılan kur ve TL karşılığı belgede gösterilir. Ayrıntı →
- e-Arşiv fatura
- e-Fatura kayıtlı kullanıcısı olmayan alıcılara (nihai tüketiciler dahil) elektronik ortamda düzenlenen, GİB'e raporlanan ve alıcıya e-posta gibi elektronik yollarla ya da kâğıt çıktı olarak iletilen fatura. Ayrıntı →
- e-Belge
- e-Fatura, e-Arşiv fatura, e-İrsaliye, e-Serbest Meslek Makbuzu gibi GİB standartlarında elektronik düzenlenen belgelerin genel adı.
- e-Defter
- Yevmiye defteri ve büyük defterin GİB standartlarında elektronik tutulması ve beratının alınması. Genel muhasebe yazılımlarında tutulur; ön muhasebe programının kapsamı dışındadır.
- e-Fatura
- GİB'in belirlediği UBL-TR standardında elektronik düzenlenen ve GİB üzerinden alıcının e-Fatura kutusuna iletilen fatura. Yalnız iki e-Fatura kayıtlı kullanıcısı arasında düzenlenir; kâğıt faturayla aynı hukuki niteliktedir. Ayrıntı →
- e-Fatura kayıtlı kullanıcısı
- e-Fatura uygulamasına geçmiş ve GİB kayıtlı kullanıcılar listesinde yer alan mükellef. Bu listedeki alıcıya e-Fatura, listede olmayana e-Arşiv fatura düzenlenir.
- e-İmza (nitelikli elektronik sertifika)
- Gerçek kişilerin elektronik ortamda ıslak imzayla aynı hukuki sonucu doğuran imzası. Şahıs işletmeleri e-Belge başvurusunda ve resmî işlemlerde kullanır. Ayrıntı →
- e-İrsaliye
- Sevk irsaliyesinin UBL-TR standardında elektronik düzenlenip GİB üzerinden alıcıya iletilen hâli. Malın taşınması sırasında irsaliyenin yerine geçer. Ayrıntı →
- e-Müstahsil Makbuzu
- Çiftçiden yapılan ve vergiden muaf ürün alımlarında alıcının elektronik düzenlediği makbuz.
- e-Serbest Meslek Makbuzu (e-SMM)
- Serbest meslek erbabının (avukat, mali müşavir, doktor vb.) elektronik düzenlediği serbest meslek makbuzu.
- e-Ticaret stopajı
- Pazaryerleri ve platformların satıcılara yaptıkları ödemelerden KDV hariç satış bedeli üzerinden kestiği %1 gelir ya da kurumlar vergisi. 1 Ocak 2025'ten beri uygulanır; kesilen vergi satıcının beyannamesinden mahsup edilir. Ayrıntı →
- ETTN
- Evrensel Tekil Tanımlama Numarası: her e-Fatura, e-Arşiv ve e-İrsaliyeye verilen 36 karakterlik benzersiz kimlik. Belge numarasından ayrıdır; belgeyi sistemler arasında tekil olarak tanımlar.
- Fatura düzenleme sınırı
- Vergi Usul Kanunu'nun 232. maddesine göre nihai tüketiciye satışta fatura verilmesini zorunlu kılan tutar; 2026 için 12.000 TL. Müşteri isterse bu tutarın altında da fatura verilir. Ayrıntı →
- Fatura düzenleme süresi
- Vergi Usul Kanunu'na göre fatura, malın teslimi ya da hizmetin yapıldığı tarihten itibaren en geç 7 gün içinde düzenlenir. Ayrıntı →
- Fatura senaryosu (temel / ticari)
- e-Faturanın alıcı yanıtı alıp almayacağını belirler. Temel faturada alıcı sistem üzerinden yanıt vermez; itiraz sistem dışı yollarla yapılır. Ticari faturada alıcı, fatura kendisine iletildikten sonra 8 gün içinde sistem üzerinden ret yanıtı verebilir.
- Fatura tipi
- e-Faturanın niteliğini belirten kod: satış, iade, tevkifat, istisna, özel matrah, ihraç kayıtlı gibi. Belgenin vergisel işlenişini belirler.
- Form Ba / Form Bs
- Belirli tutarı aşan mal ve hizmet alımlarının (Ba) ve satışlarının (Bs) kişi ve kurum bazında aylık bildirildiği formlardı. 25.09.2024 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan VUK Genel Tebliği (Sıra No: 565) ile Eylül 2024 döneminden itibaren kaldırıldı; önceki dönemler için hükümleri geçerlidir. Ayrıntı →
- Gelir vergisi dilimleri
- Gelir Vergisi Kanunu'nun 103. maddesindeki artan oranlı tarife: gelir arttıkça üst dilimlere daha yüksek oran uygulanır. 2026'da ücret dışı gelirlerde dilimler 190.000, 400.000, 1.000.000 ve 5.300.000 TL; oranlar %15, %20, %27, %35 ve %40. Ayrıntı →
- GİB
- Gelir İdaresi Başkanlığı: vergilerin tahakkuk ve tahsilini yürüten, e-Belge standartlarını belirleyen kamu kurumu.
- GİB etiketi (posta kutusu)
- e-Fatura kayıtlı kullanıcısının faturalarını aldığı ve gönderdiği adres; "urn:mail:" ile başlar. Birden çok etiketi olan alıcıda faturanın doğru etikete gönderilmesi gerekir. Ayrıntı →
- Gider pusulası
- Vergi mükellefi olmayan kişilerden yapılan mal ve hizmet alımlarında, fatura yerine alıcının düzenlediği belge. Ayrıntı →
- GTİP
- Gümrük tarife istatistik pozisyonu: malların uluslararası sınıflandırmaya dayanan 12 haneli kodu. KDV oran listeleri malları büyük ölçüde GTİP'e göre tanımlar. Ayrıntı →
- Hesaplanan KDV
- Satışlar üzerinden hesaplanan ve devlete ödenmesi gereken katma değer vergisi.
- İhraç kayıtlı fatura
- İhracatçıya, malı ihraç etmesi şartıyla yapılan teslimde düzenlenen fatura: KDV hesaplanır ama tahsil edilmez, ertelenir. e-Faturada IHRACKAYITLI tipiyle ve 701–704 kodlarıyla düzenlenir. Ayrıntı →
- İndirilecek KDV
- Alış ve giderler için ödenen, hesaplanan KDV'den düşülebilen katma değer vergisi.
- KDV istisnası ve istisna kodu
- Kanunda sayılan işlemlerin KDV'den müstesna tutulması (örneğin ihracat). e-Faturada istisna, gerekçesini gösteren kodla belirtilir. Ayrıntı →
- KDV (Katma Değer Vergisi)
- Mal ve hizmet teslimlerinde her aşamada yaratılan katma değer üzerinden alınan vergi. Türkiye'de genel oran %20, indirimli oranlar %10 ve %1'dir. Ayrıntı →
- KDV1 beyannamesi
- KDV mükelleflerinin her vergilendirme dönemi için hesaplanan ve indirilecek KDV'yi bildirdiği beyanname. Sorumlu sıfatıyla (tevkifat) beyan KDV2 beyannamesiyle yapılır. Ayrıntı →
- Kontör
- Faturika'da gönderilen her e-belge (e-Fatura, e-Arşiv, e-İrsaliye) ve alınan her e-Fatura için düşen kullanım birimi. Kontörler tanımlandıkları tarihten itibaren 12 ay geçerlidir. Ayrıntı →
- Mali mühür
- e-Belgeleri onaylamak için kullanılan, kurum adına üretilen elektronik sertifika. Tüzel kişiler mali mühür kullanır; gerçek kişi mükellefler nitelikli e-imza (NES) ya da mali mühür kullanabilir. Başvuru Kamu SM üzerinden çevrim içi yapılır.
- Matrah
- Verginin hesaplandığı tutar. KDV'de genel olarak mal ya da hizmetin KDV hariç bedelidir.
- Mutabakat mektubu
- Bir işletmenin müşteri ya da tedarikçisine, belirli bir tarihteki bakiyeyi veya bir dönemin alış-satış toplamlarını teyit etmesi için gönderdiği yazı. Yanıt "mutabıkız" ya da gerekçeli itirazdır. Ayrıntı →
- Mükellefiyet sorgusu
- Alıcının e-Fatura kayıtlı kullanıcısı olup olmadığının vergi numarası ya da T.C. kimlik numarasıyla sorgulanması; sonuca göre e-Fatura ya da e-Arşiv düzenlenir. Ayrıntı →
- Nihai tüketici
- Malı ya da hizmeti ticari amaçla değil kendi kullanımı için alan, vergi mükellefi olmayan kişi. Nihai tüketiciye e-Arşiv fatura düzenlenir.
- e-Belge özel entegratörü
- GİB'den izin alarak e-Fatura, e-Arşiv ve e-İrsaliye gibi belgelerin düzenlenmesi, iletilmesi ve saklanması için altyapı sunan kuruluş; mükellefler bu altyapıyı doğrudan ya da bir program aracılığıyla kullanır.
- Özel matrah
- KDV'nin satış bedelinin tamamı yerine kanunda belirlenen tutar üzerinden hesaplandığı işlemler; örneğin altın ve gümüş ziynet eşyası, tütün mamulleri. e-Faturada OZELMATRAH tipiyle ve 801–812 kodlarıyla düzenlenir. Ayrıntı →
- Proforma fatura
- Satıştan önce fiyat ve koşulları bildiren, resmî fatura yerine geçmeyen teklif niteliğindeki belge. Ayrıntı →
- Stopaj
- Bazı ödemelerde (kira, serbest meslek ücreti gibi) gelir vergisinin ödemeyi yapan tarafından kesilip vergi dairesine yatırılması. Ayrıntı →
- Tekrarlayan fatura
- Kira, abonelik ya da aylık hizmet gibi her dönem aynı müşteriye aynı kalemlerle kesilen faturanın bir plana bağlanarak otomatik oluşturulması. Ayrıntı →
- Temerrüt
- Borçlunun vadesi gelen borcunu ödememesiyle düştüğü gecikme hâli. Ticari işletmeler arasındaki mal ve hizmet tedarikinde ödeme günü geçince ihtar gerekmeden oluşur ve gecikme faizi doğurur (TTK m.1530). Ayrıntı →
- KDV tevkifatı
- KDV'nin bir kısmının satıcı yerine alıcı tarafından sorumlu sıfatıyla beyan edilip ödenmesi. Tevkifat oranı işlem türüne göre belirlenir (örneğin 2/10, 5/10, 9/10). Ayrıntı →
- UBL-TR
- Uluslararası UBL (Universal Business Language) standardının Türkiye uyarlaması; e-Fatura, e-Arşiv ve e-İrsaliye belgelerinin XML biçimi.
- Vade
- Bir borcun ödenmesi gereken tarih. Vadesi geçen alacaklar gecikme gün sayısına göre izlenir.
- Vade analizi (yaşlandırma)
- Açık alacak ve borçların vadesine göre gruplandırılması (örneğin vadesi gelmemiş, 1–30 gün, 31–60 gün gecikmiş); tahsilat önceliğini belirlemeye yarar.
- Vade farkı
- Ödemenin vadesinde yapılmaması ya da vadeli satış nedeniyle alınan ek bedel. KDV matrahına dahildir ve fatura ile belgelenir. Ayrıntı →
- VKN / TCKN
- Vergi kimlik numarası: şirketler ve tüzel kişiler için 10 hanelidir. Gerçek kişilerde 11 haneli T.C. kimlik numarası vergi kimlik numarası yerine geçer.
- Virman
- İşletmenin kendi hesapları arasındaki para aktarımı (örneğin kasadan bankaya). Gelir ya da gider değildir.
- Webhook
- Bir olay gerçekleştiğinde (ör. fatura onaylandı, tahsilat işlendi) sistemin önceden tanımlanan bir adrese kendiliğinden gönderdiği bildirim isteği. Ayrıntı →
- XSLT (fatura görünüm şablonu)
- e-Fatura XML'inin insan tarafından okunacak görünümünü (logo, yerleşim, renkler) belirleyen şablon. Ayrıntı →
Tanımlar genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat değişebilir. Kendi durumunuz için mali müşavirinize danışın.