- İstisna kodu, KDV'si 0 olan kalemin neden vergisiz olduğunu söyler; kodu yanlış seçilen fatura GİB doğrulamasından geçmeyebilir.
- 2xx kodlar kısmi, 3xx kodlar tam istisnadır; ikisi de ISTISNA tipli faturada kullanılır.
- 351 istisna olmayan ama KDV'si 0 olan işlem, 555 faaliyet koduna göre oran kontrolüne tabi olmayan satış içindir.
- İhraç kayıtlı satışta 701–704 (IHRACKAYITLI), özel matrahta 801–812 (OZELMATRAH) kodları kullanılır.
İstisna kodu nedir, faturada nerede kullanılır?
e-Fatura ve e-Arşiv faturanın XML'inde her vergi satırının bir vergi istisna muafiyet sebebi kodu alanı (TaxExemptionReasonCode) vardır. Bir kalemde KDV hesaplanmıyorsa ya da KDV 0 ise bu alana kanundaki dayanağı gösteren kod yazılır; faturanın görüntüsünde de kod ve açıklaması yer alır. Kodların resmî listesi GİB'in UBL-TR Kod Listeleri kılavuzunda yayımlanır ve zaman zaman güncellenir; bu sayfadaki tablolar Temmuz 2026 tarihli 1.43 sürümüne göre hazırlanmıştır.
Hangi listenin kullanılacağını faturanın tipi belirler. GİB'in e-Fatura paketindeki doğrulama kurallarına (şematron) göre eşleşme şöyledir:
| Kod grubu | Kullanıldığı fatura tipi |
|---|---|
| Kısmi istisna (201–250) ve tam istisna (301–350) | ISTISNA (ayrıca IADE, IHRACKAYITLI ve SGK tiplerinde de geçerlidir) |
| 308 ve 339 | Yalnız yatırım teşvik kapsamındaki faturalar: e-Faturada YATIRIMTESVIK senaryosu, e-Arşivde YTBISTISNA ve YTBIADE tipleri |
| 351 — İstisna olmayan diğer | KDV'si 0 olan, kanunda istisnası bulunmayan kalemler (normal satış faturası dahil) |
| 555 — KDV oran kontrolüne tabi olmayan satışlar | KDV hesaplanan satışlar; ISTISNA ve IHRACKAYITLI tipinde ve KDV'si 0 olan kalemde kullanılamaz |
| İhraç kayıtlı, DİİB ve geçici kabul (701–704) | IHRACKAYITLI (ayrıca IADE ve SGK) |
| Özel matrah (801–812) | OZELMATRAH (ayrıca IADE ve SGK) |
| ÖTV istisna kodları (101–108, 151) | ÖTV'li kalemlerde ÖTV'nin istisna gerekçesi |
Kısmi istisna ile tam istisna farkı
İki grup arasındaki fark faturadaki tutarda değil, satıcının yüklendiği KDV'nin akıbetindedir:
- Tam istisna (3xx): KDV Kanunu'nun 32. maddesine göre 11, 13, 14 ve 15. maddeler ile 17. maddenin (4/s) bendindeki istisna işlemlerle ilgili yüklenilen KDV, vergiye tabi işlemlerden doğan KDV'den indirilir; indirilemeyen kısım şartları sağlanırsa iade edilir. Mal ve hizmet ihracatı (301, 302) bunun en bilinen örneğidir.
- Kısmi istisna (2xx): Kanunun 30/a maddesine göre vergiden istisna işlemlerle ilgili yüklenilen KDV kural olarak indirilemez; maliyete ya da gidere atılır. Maddede sayılan bazı kısmi istisnalar bu kuralın dışındadır. Külçe altın ve gümüş (230) ya da hurda ve atık teslimi (231) kısmi istisnalara örnektir.
Bu ayrım beyannamede de karşılığını bulur: KDV1 beyannamesinde tam istisna ve kısmi istisna kapsamındaki işlemler ayrı tablolarda, işlem kodlarıyla bildirilir. Hangi satırın kullanılacağını mali müşavirinizle teyit edin.
Mal ihracatında belge türü: gümrük çıkış beyannamesiyle (GÇB) yapılan mal ihracatında — bavul ticareti (322) dahil — fatura e-Fatura İHRACAT senaryosuyla düzenlenir; e-Arşiv fatura düzenlenemez (VUK 509 sayılı Tebliğ IV.1.7.1). Hizmet ihracatı (302) e-Arşiv faturayla belgelenebilir; ETGB ile yapılan mikro ihracatta uygulamayı mali müşavirinizle teyit edin. Faturika, e-Arşiv faturada 301 ya da 322 kodlu satır gördüğünde gönderimden önce satışın gümrük beyannameli olup olmadığını sorar.
Kısmi istisna kodları (201–250)
Dayanak sütunu, kodun karşılık geldiği KDV Kanunu maddesini gösterir (resmî listede madde yazılmayan kodlarda "—").
| Kod | Dayanak | Açıklama |
|---|---|---|
| 201 | 17/1 | Kültür ve Eğitim Amacı Taşıyan İşlemler |
| 202 | 17/2-a | Sağlık, Çevre ve Sosyal Yardım Amaçlı İşlemler |
| 204 | 17/2-c | Yabancı Diplomatik Organ ve Hayır Kurumlarının Yapacakları Bağışlarla İlgili Mal ve Hizmet Alışları |
| 205 | 17/2-d | Taşınmaz Kültür Varlıklarına İlişkin Teslimler ve Mimarlık Hizmetleri |
| 206 | 17/2-e | Mesleki Kuruluşların İşlemleri |
| 207 | 17/3 | Askeri Fabrika, Tersane ve Atölyelerin İşlemleri |
| 208 | 17/4-c | Birleşme, Devir, Dönüşüm ve Bölünme İşlemleri |
| 209 | 17/4-e | Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi Kapsamına Giren İşlemler |
| 211 | 17/4-h | Zirai Amaçlı Su Teslimleri ile Köy Tüzel Kişiliklerince Yapılan İçme Suyu Teslimleri |
| 212 | 17/4-ı | Serbest Bölgelerde Verilen Hizmetler |
| 213 | 17/4-j | Boru Hattı ile Yapılan Petrol ve Gaz Taşımacılığı |
| 214 | 17/4-k | Organize Sanayi Bölgelerindeki Arsa ve İşyeri Teslimleri ile Konut Yapı Kooperatiflerinin Üyelerine Konut Teslimleri |
| 215 | 17/4-l | Varlık Yönetim Şirketlerinin İşlemleri |
| 216 | 17/4-m | Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonunun İşlemleri |
| 217 | 17/4-n | Basın-Yayın ve Enformasyon Genel Müdürlüğüne Verilen Haber Hizmetleri |
| 218 | 17/4-o | Gümrük Antrepoları, Geçici Depolama Yerleri ile Gümrüklü Sahalarda Vergisiz Satış Yapılan İşyeri, Depo ve Ardiye Gibi Bağımsız Birimlerin Kiralanması |
| 219 | — | Hazine, Toplu Konut İdaresi Başkanlığı, Belediyeler, İl Özel İdareleri ve Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlıklarının İşlemleri |
| 220 | 17/4-r | İki Tam Yıl Süreyle Sahip Olunan Taşınmaz ve İştirak Hisseleri ile 15/7/2023 Tarihinden Önce Kurumların Aktifinde Kayıtlı Taşınmaz Satışı |
| 221 | Geçici 15 | Konut Yapı Kooperatifleri, Belediyeler ve Sosyal Güvenlik Kuruluşlarına Verilen İnşaat Taahhüt Hizmeti |
| 223 | Geçici 20/1 | Teknoloji Geliştirme Bölgelerinde Yapılan İşlemler |
| 225 | Geçici 23 | Milli Eğitim Bakanlığına Yapılan Bilgisayar Bağışları ile İlgili Teslimler |
| 226 | 17/2-b | Özel Okullar, Üniversite ve Yüksekokullar Tarafından Verilen Bedelsiz Eğitim ve Öğretim Hizmetleri |
| 227 | 17/2-b | Kanunların Gösterdiği Gerek Üzerine Bedelsiz Olarak Yapılan Teslim ve Hizmetler |
| 228 | 17/2-b | Kanunun (17/1) Maddesinde Sayılan Kurum ve Kuruluşlara Bedelsiz Olarak Yapılan Teslimler |
| 229 | — | Gıda Bankacılığı Faaliyetinde Bulunan Darülacezeye, Dernek ve Vakıflara Bağışlanan Gıda, Temizlik, Giyecek ve Yakacak Maddeleri |
| 230 | 17/4-g | Külçe Altın, Külçe Gümüş ve Kıymetli Taşların Teslimi |
| 231 | 17/4-g | Metal, Plastik, Lastik, Kauçuk, Kâğıt, Cam Hurda ve Atıkların Teslimi |
| 232 | 17/4-g | Döviz, Para, Damga Pulu, Değerli Kâğıtlar, Hisse Senedi ve Tahvil Teslimleri |
| 233 | — | 2942 Sayılı Kamulaştırma Kanunu Kapsamında Taşınmazların Kamulaştırmayı Yapan Devlet ve Kamu Tüzel Kişilerine Devri |
| 234 | 17/4-ş | Konut Finansmanı Amacıyla Teminat Gösterilen ve İpotek Konulan Konutların Teslimi |
| 235 | 16/1-c | Transit ve Gümrük Antrepo Rejimleri ile Geçici Depolama ve Serbest Bölge Hükümlerinin Uygulandığı Malların Teslimi |
| 236 | 19/2 | Usulüne Göre Yürürlüğe Girmiş Uluslararası Anlaşmalar Kapsamındaki İstisnalar (İade Hakkı Tanınmayan) |
| 237 | 17/4-t | 5300 Sayılı Kanuna Göre Düzenlenen Ürün Senetlerinin İhtisas/Ticaret Borsaları Aracılığıyla İlk Teslimlerinden Sonraki Teslim |
| 238 | 17/4-u | Varlıkların Varlık Kiralama Şirketlerine Devri ile Bu Varlıkların Varlık Kiralama Şirketlerince Kiralanması ve Devralınan Kuruma Devri |
| 239 | 17/4-y | Taşınmazların Finansal Kiralama Şirketlerine Devri, Finansal Kiralama Şirketi Tarafından Devredene Kiralanması ve Devri |
| 240 | 17/4-z | Patentli veya Faydalı Model Belgeli Buluşa İlişkin Gayri Maddi Hakların Kiralanması, Devri ve Satışı |
| 241 | — | TürkAkım Gaz Boru Hattı Projesine İlişkin Anlaşmanın (9/b) Maddesinde Yer Alan Hizmetler |
| 242 | 17/4-ö | Gümrük Antrepoları, Geçici Depolama Yerleri ile Gümrüklü Sahalarda, İthalat ve İhracat İşlemlerine Konu Mallar ile Transit Rejim Kapsamında İşlem Gören Mallar İçin Verilen Ardiye, Depolama ve Terminal Hizmetleri |
| 250 | — | Diğerleri |
Tam istisna kodları (301–350)
| Kod | Dayanak | Açıklama |
|---|---|---|
| 301 | 11/1-a | Mal İhracatı |
| 302 | 11/1-a | Hizmet İhracatı |
| 303 | 11/1-a | Roaming Hizmetleri |
| 304 | 13/a | Deniz, Hava ve Demiryolu Taşıma Araçlarının Teslimi ile İnşa, Tadil, Bakım ve Onarımları |
| 305 | 13/b | Deniz ve Hava Taşıma Araçları İçin Liman ve Hava Meydanlarında Yapılan Hizmetler |
| 306 | 13/c | Petrol Aramaları ve Petrol Boru Hatlarının İnşa ve Modernizasyonuna İlişkin Yapılan Teslim ve Hizmetler |
| 307 | 13/c | Maden Arama, Altın, Gümüş ve Platin Madenleri İçin İşletme, Zenginleştirme ve Rafinaj Faaliyetlerine İlişkin Teslim ve Hizmetler |
| 308 | 13/d | Teşvikli Yatırım Mallarının Teslimi |
| 309 | 13/e | Liman ve Hava Meydanlarının İnşası, Yenilenmesi ve Genişletilmesi |
| 310 | 13/f | Ulusal Güvenlik Amaçlı Teslim ve Hizmetler |
| 311 | 14/1 | Uluslararası Taşımacılık |
| 312 | 15/a | Diplomatik Organ ve Misyonlara Yapılan Teslim ve Hizmetler |
| 313 | 15/b | Uluslararası Kuruluşlara Yapılan Teslim ve Hizmetler |
| 314 | 19/2 | Usulüne Göre Yürürlüğe Girmiş Uluslararası Anlaşmalar Kapsamındaki İstisnalar |
| 315 | 14/3 | İhraç Konusu Eşyayı Taşıyan Kamyon, Çekici ve Yarı Römorklara Yapılan Motorin Teslimleri |
| 316 | 11/1-a | Serbest Bölgelerdeki Müşteriler İçin Yapılan Fason Hizmetler |
| 317 | 17/4-s | Engellilerin Eğitimleri, Meslekleri ve Günlük Yaşamlarına İlişkin Araç-Gereç ve Bilgisayar Programları |
| 318 | Geçici 29 | 3996 Sayılı Kanuna Göre Yap-İşlet-Devret Modeli Çerçevesinde Gerçekleştirilecek Projeler, 3359 Sayılı Kanuna Göre Kiralama Karşılığı Yaptırılan Sağlık Tesislerine İlişkin Projeler ve 652 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye Göre Kiralama Karşılığı Yaptırılan Eğitim Öğretim Tesislerine İlişkin Projelere İlişkin Teslim ve Hizmetler |
| 319 | 13/g | Başbakanlık Merkez Teşkilatına Yapılan Araç Teslimleri |
| 320 | Geçici 16 (6111 s. K.) | İSMEP Kapsamında İstanbul İl Özel İdaresi'ne Bağlı Olarak Faaliyet Gösteren "İstanbul Proje Koordinasyon Birimi"ne Yapılacak Teslim ve Hizmetler |
| 321 | Geçici 26 | Birleşmiş Milletler (BM), NATO ve OECD'ye Resmî Kullanımları İçin Yapılacak Mal Teslimi ve Hizmet İfaları (resmî listedeki tam tanımla) |
| 322 | 11/1-a | Türkiye'de İkamet Etmeyenlere Özel Fatura ile Yapılan Teslimler (Bavul Ticareti) |
| 323 | 13/ğ | 5300 Sayılı Kanuna Göre Düzenlenen Ürün Senetlerinin İhtisas/Ticaret Borsaları Aracılığıyla İlk Teslimi |
| 324 | 13/h | Türkiye Kızılay Derneğine Yapılan Teslim ve Hizmetler ile Türkiye Kızılay Derneğinin Teslim ve Hizmetleri |
| 325 | 13/ı | Yem Teslimleri |
| 326 | 13/ı | Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Tarafından Tescil Edilmiş Gübrelerin Teslimi |
| 327 | 13/ı | Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Tarafından Tescil Edilmiş Gübrelerin İçeriğinde Bulunan Hammaddelerin Gübre Üreticilerine Teslimi |
| 328 | 13/i | Konut veya İşyeri Teslimleri |
| 329 | — | Eğitimde Fırsatları Artırma ve Teknolojiyi İyileştirme Hareketi (FATİH) Projesi Kapsamında Milli Eğitim Bakanlığına Yapılacak Mal Teslimi ve Hizmet İfası |
| 330 | 13/j | Organize Sanayi Bölgeleri ile Küçük Sanayi Sitelerinin İnşasına İlişkin Teslim ve Hizmetler |
| 331 | 13/m | Ar-Ge, Yenilik ve Tasarım Faaliyetlerinde Kullanılmak Üzere Yapılan Yeni Makina ve Teçhizat Teslimlerinde İstisna |
| 332 | Geçici 39 | İmalat Sanayiinde Kullanılmak Üzere Yapılan Yeni Makina ve Teçhizat Teslimlerinde İstisna |
| 333 | 13/k | Genel ve Özel Bütçeli Kamu İdarelerine, İl Özel İdarelerine, Belediyelere ve Köylere Bağışlanan Tesislerin İnşasına İlişkin İstisna |
| 334 | 13/l | Yabancılara Verilen Sağlık Hizmetlerinde İstisna |
| 335 | 13/n | Basılı Kitap ve Süreli Yayınların Teslimleri |
| 336 | Geçici 46 | UEFA Müsabakaları Kapsamında Yapılacak Teslim ve Hizmetler |
| 337 | — | Türk Akım Gaz Boru Hattı Projesine İlişkin Anlaşmanın (9/h) Maddesi Kapsamındaki Gaz Taşıma Hizmetleri |
| 338 | — | İmalatçıların Mal İhracatları |
| 339 | — | İmalat Sanayii ile Turizme Yönelik Yatırım Teşvik Belgesi Kapsamındaki İnşaat İşlerine İlişkin Teslim ve Hizmetler |
| 340 | — | Elektrik Motorlu Taşıt Araçlarının Geliştirilmesine Yönelik Mühendislik Hizmetleri |
| 341 | — | Afetzedelere Bağışlanacak Konutların İnşasına İlişkin İstisna |
| 342 | — | Genel Bütçeli Kamu İdarelerine Bağışlanacak Taşınmazların İnşasına İlişkin İstisna |
| 343 | — | Genel Bütçeli Kamu İdarelerine Bağışlanacak Konutların Yabancı Devlet Kurum ve Kuruluşlarına Teslimine İlişkin İstisna |
| 344 | 13/o | Milli Savunma ve İç Güvenlik İhtiyaçlarında Kullanılmak Üzere Taşıt Teslimi |
| 350 | — | Diğerleri |
308 (teşvikli yatırım malları) ve 339 (teşvik belgesi kapsamındaki inşaat işleri) GİB doğrulamasında yalnız yatırım teşvik kapsamındaki faturalarda kabul edilir; bu faturalarda harcama tipi 01 ise 308, 02 ise 339 seçilir.
351 ve 555: istisna olmayan özel durumlar
| Kod | Adı | Ne zaman kullanılır? |
|---|---|---|
| 351 | KDV — İstisna Olmayan Diğer | KDV beyannamesindeki istisna işlem kodları dışında kalan, istisna olmayan ancak 0 KDV'li fatura düzenlenmesi gereken durumlar. |
| 555 | KDV Oran Kontrolüne Tabi Olmayan Satışlar | GİB sicil ve faaliyet kodu kayıtlarına göre faaliyetinize karşılık gelen KDV oranıyla düzenlenemeyen satışlar: yansıtma faturası, aktife kayıtlı demirbaş ya da taşıt satışı gibi. |
555 kodu, GİB'in e-Belgelerde faaliyet koduna göre KDV oranı kontrolüne hazırlık için 16 Mart 2026'da duyurduğu güncellemeyle eklendi. GİB 27 Mart 2026 tarihli duyurusuyla bu kontrolü, sistemlerin hazırlanabilmesi için ikinci bir duyuruya kadar erteledi; bu rehberin gözden geçirildiği tarihte yeni bir duyuru yayımlanmamıştır. Kontrolün nasıl işleyeceği ve oranların ayrıntısı için KDV oranları rehberine bakın.
İhraç kayıtlı satış kodları (701–704)
İhracatçıya ihraç kaydıyla yapılan teslimlerde KDV hesaplanır ama tahsil edilmez; fatura IHRACKAYITLI tipiyle ve aşağıdaki kodlardan biriyle düzenlenir. Bu kodlar istisna listesinde değil, ayrı bir listede yer alır.
| Kod | Açıklama |
|---|---|
| 701 | 3065 sayılı KDV Kanunu'nun 11/1-c maddesi kapsamındaki ihraç kayıtlı satış |
| 702 | DİİB (Dahilde İşleme İzin Belgesi) ve geçici kabul rejimi kapsamındaki satışlar |
| 703 | 4760 sayılı ÖTV Kanunu'nun 8/2 maddesi kapsamındaki ihraç kayıtlı satış |
| 704 | 3065 sayılı KDV Kanunu'nun 11/1-c maddesi ve 4760 sayılı ÖTV Kanunu'nun 8/2 maddesi kapsamındaki ihraç kayıtlı satış |
701 ve 702 ile fatura kesmenin adımlarını, yasal ibareyi ve 702'deki GTİP ile DİİB satır kodu kurallarını ihraç kayıtlı fatura sayfasında anlattık.
Özel matrah kodları (801–812)
Matrahın satış bedelinin tamamı değil, kanunda belirlenen tutar olduğu işlemlerde (KDV Kanunu m.23) fatura OZELMATRAH tipiyle ve aşağıdaki kodlardan biriyle düzenlenir. Örneğin altın ziynet eşyasında 805, gümüş ziynet eşyasında 808 kodu kullanılır.
| Kod | Açıklama |
|---|---|
| 801 | Milli Piyango, Spor Toto vb. Oyunlar |
| 802 | At Yarışları ve Diğer Müşterek Bahis ve Talih Oyunları |
| 803 | Profesyonel Sanatçıların Yer Aldığı Gösteriler, Konserler, Profesyonel Sporcuların Katıldığı Sportif Faaliyetler, Maçlar, Yarışlar ve Yarışmalar |
| 804 | Gümrük Depolarında ve Müzayede Mahallerinde Yapılan Satışlar |
| 805 | Altından Mamul veya Altın İçeren Ziynet Eşyaları ile Sikke Altınların Teslimi |
| 806 | Tütün Mamulleri |
| 807 | Muzır Neşriyat Kapsamındaki Gazete, Dergi vb. Periyodik Yayınlar |
| 808 | Gümüşten Mamul veya Gümüş İçeren Ziynet Eşyaları ile Sikke Gümüşlerin Teslimi |
| 809 | Belediyeler Tarafından Yapılan Şehir İçi Yolcu Taşımacılığında Kullanılan Biletlerin ve Kartların Bayiler Tarafından Satışı |
| 810 | Ön Ödemeli Elektronik Haberleşme Hizmetleri |
| 811 | TŞOF Tarafından Araç Plakaları ile Sürücü Kurslarında Kullanılan Bir Kısım Evrakın Teslimi |
| 812 | KDV Uygulanmadan Alınan İkinci El Motorlu Kara Taşıtı veya Taşınmaz Teslimi |
ÖTV ve konaklama vergisi istisna kodları
Kod listesi, KDV dışındaki vergiler için de istisna kodları tanımlar: ÖTV'de 101 ihracat, 102 diplomatik, 103 askeri amaçlı istisna, 104 petrol arama faaliyetinde bulunanlara teslimler, 105 uluslararası anlaşmadan doğan istisna, 106 diğer istisnalar, 107 ÖTV Kanunu 7/a kapsamındaki teslimler, 108 geçici 5. madde kapsamındaki teslimler ve 151 ÖTV — istisna olmayan diğer; konaklama vergisinde 001 diplomatik istisna.
Sık yapılan hatalar
- Kanuni istisnası olan işlemde 351 kullanmak: 351 yalnız istisna olmayan 0 KDV'li durumlar içindir; ihracat, külçe altın, hurda gibi işlemlerde kendi kodu seçilir.
- Normal satış faturasına istisna kodu yazmak: 2xx ya da 3xx kodlu kalem varsa fatura tipi ISTISNA olmalıdır; SATIS tipli fatura bu kodlarla doğrulamadan geçmez.
- İhraç kayıtlı satışı istisna gibi düzenlemek: ihraç kayıtlı teslimde KDV hesaplanır ve tecil edilir; 701–704 kodları ve IHRACKAYITLI tipi kullanılır, 3xx kodları değil.
- Eski kod listesine göre çalışmak: liste son iki yılda birkaç kez güncellendi (ör. 338 imalatçıların mal ihracatı, 555 oran kontrolü). Kodu seçmeden önce güncel listeye bakın.
Faturika'da istisna kodu
- Faturika'daki kod listesi bu sayfadaki güncel GİB listesiyle (v1.43) aynıdır. Kod seçici aranabilir: kodu ("338"), adın bir kısmını ("ihracat") ya da dayanağı ("17/4-g") yazarak bulursunuz; kodlar kısmi ve tam istisna olarak gruplanır.
- 308 ve 339 listede görünür ama seçilemez: GİB bu kodları yalnız yatırım teşvik belgesi kapsamındaki faturada (e-Faturada YATIRIMTESVIK senaryosu, e-Arşivde YTB fatura tipleri) kabul eder ve Faturika bu fatura türünü henüz düzenlemiyor. Bu kodlarla normal fatura gönderilmeye çalışılırsa gönderimden önce durdurulur; kontör düşmez.
- KDV'si %0 olan her kalemde istisna kodu seçilmesi zorunludur; kodsuz %0 kalem gönderimden önce uyarıyla durdurulur. Seçtiğiniz kodun resmî açıklaması faturanın istisna gerekçesi olarak yazılır.
- İstisna kodlu kalem varsa fatura türü İstisna olur; istisnalı kalemler tevkifatlı ya da özel matrahlı kalemlerle aynı faturada bulunamaz, Faturika bu durumda faturayı ayırmanızı ister.
- Tam istisna kodu (3xx) faturanın tamamına uygulanır: Faturika'da aynı faturanın tüm kalemlerinde aynı tam istisna kodu seçili olmalıdır. Kalem bazında farklı istisnalar için kısmi (2xx) kodlar kullanılır.
- Ürün kartına KDV oranı ve istisna kodu tanımlarsanız fatura kalemine kendiliğinden gelir; pazaryeri siparişlerinde de vergi bilgisi ürün kartından alınır (ürün eşleştirme ve KDV).
- 701 ve 702 ihraç kayıtlı satışlar ayrı bir akışla düzenlenir: yasal ibare yazılır, ertelenen KDV gösterilir, 702'de GTİP ve DİİB satır kodu her kalemde denetlenir.
- İstisnalı satışlar KDV beyannamesi ön hazırlığında kodlarına göre ayrı gösterilir.
Sık sorulan sorular
KDV istisna kodu nedir?
e-Fatura ve e-Arşiv faturada KDV hesaplanmayan ya da KDV'si 0 olan bir kalemin neden vergisiz olduğunu gösteren üç haneli koddur. Kodlar GİB'in UBL-TR Kod Listeleri kılavuzunda yayımlanır; örneğin 301 mal ihracatını, 230 külçe altın ve gümüş teslimini, 351 istisna olmayan ama KDV'si 0 olan işlemleri gösterir.
351 kodu ne zaman kullanılır?
GİB kod listesine göre 351, KDV beyannamesindeki istisna işlem kodları dışında kalan, istisna olmayan ancak 0 KDV'li fatura düzenlenmesi gereken durumlarda kullanılır. Kanunda sayılan bir istisna varsa 351 yerine o istisnanın kodu seçilir.
Kısmi istisna ile tam istisna arasındaki fark nedir?
Tam istisnada (ihracat gibi) satıcı, istisna işlem için yüklendiği KDV'yi indirebilir; indiremediği kısmı iade olarak talep edebilir (KDV Kanunu m.32). Kısmi istisnada ise istisna işlemle ilgili yüklenilen KDV kural olarak indirilemez (m.30/a); maliyete ya da gidere dahil edilir. e-Faturada kısmi istisnalar 2xx, tam istisnalar 3xx kodlarıyla gösterilir.
İstisna kodu seçilince fatura tipi değişir mi?
Evet. GİB şematronuna göre 2xx ve 3xx istisna kodları ISTISNA, IADE, IHRACKAYITLI ya da SGK tipli faturalarda kullanılır; 701–704 kodları IHRACKAYITLI, 801–812 kodları OZELMATRAH tipini gerektirir. Normal satış (SATIS) faturasında KDV için yalnız 351 ve 555 kodları kullanılabilir.
555 kodu nedir?
UBL-TR Kod Listeleri'ne 2026'da eklenen "KDV Oran Kontrolüne Tabi Olmayan Satışlar" kodudur. Faaliyet koduna uygun KDV oranının bulunmadığı yansıtma faturası, aktife kayıtlı demirbaş ya da taşıt satışı gibi işlemlerde seçilir. KDV'si 0 olan kalemde ve ISTISNA ya da IHRACKAYITLI tipli faturada kullanılamaz.
Kaynaklar
- GİB — UBL-TR Kod Listeleri v1.43, Temmuz 2026 (UBL-TR 1.2.1 Kılavuzlar paketi)
- GİB — e-Fatura Paketi, şematron doğrulama kuralları (Ağustos 2026)
- GİB — KDV Kanunu m.30 İndirilemeyecek Katma Değer Vergisi
- GİB — KDV Kanunu m.32 İstisna Edilmiş İşlemlerde İndirim
- GİB — KDV Kanunu m.23 Özel Matrah Şekilleri
- GİB — Elektronik Belgelerde Sicil ve Faaliyet Kodu Karşılığı KDV Oran Kontrolünün Ertelenmesi Hakkında Duyuru (27.03.2026)
Son gözden geçirme: 11.10.2026. Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat değişebilir. Kendi durumunuz için mali müşavirinize danışın.