Vergi Mükellefi Kimdir?

Vergi Usul Kanunu'na göre mükellef, vergi kanunlarına göre kendisine vergi borcu düşen gerçek ya da tüzel kişidir; vergi sorumlusu ise verginin ödenmesi bakımından vergi dairesine karşı muhatap olan kişidir. Gerçek kişiler ve kurumlar Türkiye'deki bağlarına göre tam ya da dar mükellef olur.

Son gözden geçirme: 01.11.2026 · Kaynaklar sayfanın sonunda

Kısaca
  • Mükellef: vergi borcu kendisine düşen gerçek ya da tüzel kişi; vergi sorumlusu: verginin ödenmesinden vergi dairesine karşı sorumlu kişi (VUK m.8).
  • Türkiye'de yerleşmiş gerçek kişiler Türkiye içinde ve dışında elde ettikleri kazançların tamamı üzerinden vergilendirilir (tam mükellef).
  • Kanuni ya da iş merkezi Türkiye'de olan kurumlar tam, ikisi de Türkiye dışında olan kurumlar dar mükelleftir.
  • Ticari, mesleki faaliyete başlayanlar işe başlamayı vergi dairesine bildirir; her mükellefe bir vergi numarası verilir.

Mükellef ve vergi sorumlusu

Mükellef, vergi borcu kendisine düşen kişidir; örneğin satış yapan işletme KDV mükellefidir. Vergi sorumlusu ise başkasının vergisini kesip yatırmakla yükümlüdür; örneğin çalışanına ücret ödeyen işveren gelir vergisi stopajını, tevkifatlı alım yapan alıcı KDV'nin bir kısmını sorumlu sıfatıyla beyan eder. Kanunla kabul edilen hâller dışında mükellefiyet ya da sorumluluğa ilişkin özel sözleşmeler vergi dairesini bağlamaz.

Tam ve dar mükellefiyet

Tam mükellefDar mükellef
Gerçek kişiTürkiye'de yerleşmiş olanlar (GVK m.3)Türkiye'de yerleşmemiş olanlar, yalnız Türkiye'deki kazançları için
KurumKanuni ya da iş merkezi Türkiye'de olanlar (KVK m.3)İkisi de Türkiye dışında olanlar, yalnız Türkiye'deki kazançları için
Vergilendirilen kazançTürkiye içi ve dışındaki kazancın tamamıYalnız Türkiye'de elde edilen kazanç

Mükellefiyet nasıl başlar?

Vergiye tabi ticaret ve sanat erbabı, serbest meslek erbabı ve kurumlar işe başladıklarını vergi dairesine bildirir; gerçek kişilerde süre işe başlama tarihinden itibaren on gündür. Şirketlerde ticaret siciline tescil başvurusu bu bildirimin yerine geçer. Adımlar için şahıs şirketi nasıl kurulur?, mükellefiyet olmadan yapılabilecekler için şirket kurmadan fatura kesilir mi?

Faturika kimler için?

Faturika vergi mükellefi işletmeler içindir: e-Fatura ve e-Arşiv düzenlemek için firmanın vergi kaydı ve e-Belge aktivasyonu gerekir. Alıcının mükellefiyet durumu (e-Fatura kaydı) fatura keserken vergi numarasıyla sorgulanır (vergi numarası sorgulama).

Sık sorulan sorular

Vergi mükellefi kimdir?

Vergi kanunlarına göre kendisine vergi borcu düşen gerçek ya da tüzel kişidir (VUK m.8).

Vergi sorumlusu ne demek?

Verginin ödenmesi bakımından vergi dairesine karşı muhatap olan kişidir; örneğin ücretten stopaj kesen işveren.

Tam mükellef ile dar mükellef farkı nedir?

Tam mükellef Türkiye içinde ve dışında elde ettiği kazancın tamamı üzerinden, dar mükellef yalnız Türkiye'de elde ettiği kazanç üzerinden vergilendirilir.

Mükellefiyet nasıl başlar?

İşe başlamanın vergi dairesine bildirilmesiyle; gerçek kişilerde süre işe başlama tarihinden itibaren on gündür.

Kaynaklar

  1. GİB — Vergi Usul Kanunu m.8 Mükellef ve Vergi Sorumlusu
  2. GİB — Gelir Vergisi Kanunu m.3 Mükellefler
  3. GİB — Kurumlar Vergisi Kanunu m.3 Tam ve dar mükellefiyet
  4. GİB — Vergi Usul Kanunu m.153 İşe Başlamayı Bildirme

Son gözden geçirme: 01.11.2026. Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat değişebilir. Kendi durumunuz için mali müşavirinize danışın.

Ön muhasebenizi bugün dijitale taşıyın

Kredi kartı gerekmeden kaydolun; 2 ay ücretsiz deneyin, 20 hediye kontörle ilk e-belgelerinizi gönderin.