- Dövizli faturada KDV matrahı, vergiyi doğuran olayın gerçekleştiği günkü Resmî Gazete'de yayımlanan TCMB döviz alış kuru ile TL'ye çevrilir.
- Döviz cinsinden belgede TL karşılığı gösterilmelidir; yurt dışındaki müşteriye düzenlenen belgede bu şart aranmaz.
- e-Faturada para birimi TRY değilse kur bilgisi zorunludur (
PricingExchangeRate). - Tahsilat günü satıcı lehine kur farkı oluşursa satıcı, alıcı lehine oluşursa alıcı kur farkı faturası keser; KDV, ilk işlemin tarihindeki oranla hesaplanır.
Dövizli faturada hangi kur kullanılır?
Bedeli dolar, avro ya da sterlin gibi bir dövizle belirlenmiş satışta KDV'yi hesaplamak için tutarın TL'ye çevrilmesi gerekir. KDV Genel Uygulama Tebliği'nin (III/A-1.1) kuralı açıktır: "Bedelin döviz ile hesaplanması halinde ise döviz, vergiyi doğuran olayın meydana geldiği günkü Resmi Gazetede yayımlanan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden Türk parasına çevrilir." Merkez Bankasınca Resmî Gazete'de ilan edilmeyen dövizlerde ise cari döviz kuru esas alınır.
Vergiyi doğuran olay, KDV Kanunu'nun 10. maddesine göre kural olarak malın teslimi ya da hizmetin yapılmasıdır. Fatura teslimden veya hizmetten önce düzenlenirse, faturada gösterilen tutarla sınırlı olarak faturanın düzenlenmesi vergiyi doğurur. Yani kullanılacak kur, çoğu durumda faturanın ya da teslimin tarihine bağlıdır; ödeme gününe değil.
Pratikte gözden kaçan bir ayrıntı var: TCMB gösterge niteliğindeki kurları her iş günü saat 15.30'da belirleyip ilan eder, bu kurlar ertesi gün Resmî Gazete'de yayımlanır. Bu yüzden fatura günü TCMB ekranında gördüğünüz yeni kur, o günün Resmî Gazete'sindeki kurla aynı olmayabilir. Esas olan, vergiyi doğuran olayın gerçekleştiği gün Resmî Gazete'de yer alan döviz alış kurudur.
Faturada döviz ve TL karşılığı
Vergi Usul Kanunu'nun 215. maddesine göre kayıt ve belgelerde Türk para birimi kullanılır; ancak "belgeler, Türk parası karşılığı gösterilmek şartıyla, yabancı para birimine göre de düzenlenebilir." Yurt dışındaki müşteriler adına düzenlenen belgelerde Türk parası karşılığı gösterilme şartı aranmaz.
Dolayısıyla yurt içindeki bir alıcıya kesilen dövizli faturada döviz tutarların yanında kullanılan kur ve TL karşılıkları da yer almalıdır. GİB'in 21.09.2018 tarihli bir özelgesinde, sözleşmede kur taraflarca belirlenmişse faturada bu kur üzerinden, belirlenmemişse TCMB döviz alış kuru üzerinden TL karşılığına yer verilmesi gerektiği belirtilmiştir. Özelgeler başvuran mükellefin durumuna göre verilir; sözleşmenizde özel bir kur varsa KDV matrahı açısından mali müşavirinizle değerlendirin.
e-Faturada kur: DocumentCurrencyCode ve PricingExchangeRate
UBL-TR standardındaki e-Fatura ve e-Arşiv faturada belgenin para birimi cbc:DocumentCurrencyCode alanında yazılır; tutarlar bu para biriminde taşınır. Para birimi TRY değilse kur, cac:PricingExchangeRate bölümünde kaynak para birimi, hedef para birimi (TRY), kur ve tarih olarak verilir:
<cbc:DocumentCurrencyCode>USD</cbc:DocumentCurrencyCode>
<cac:PricingExchangeRate>
<cbc:SourceCurrencyCode>USD</cbc:SourceCurrencyCode>
<cbc:TargetCurrencyCode>TRY</cbc:TargetCurrencyCode>
<cbc:CalculationRate>…</cbc:CalculationRate>
<cbc:Date>…</cbc:Date>
</cac:PricingExchangeRate>GİB'in e-Fatura paketindeki UBL-TR doğrulama kuralları iki şey söyler: para birimi TRY olmayan belgelerde kur bilgisi zorunludur ve kur noktadan sonra en fazla 6 hane içerebilir. Kursuz dövizli belge doğrulamadan geçmez.
Kur farkı faturası ne zaman kesilir?
KDV Kanunu'nun 24/c maddesi kur farkını matraha dahil unsurlar arasında sayar. Tebliğin III/A-5.3 bölümüne göre bedeli döviz cinsinden ya da dövize endeksli belirlenen işlemlerde bedel vergiyi doğuran olaydan sonra ödenirse, satıcı lehine ortaya çıkan kur farkı KDV matrahına dahildir. Burada iki kural önemlidir:
- Yalnız bedele isabet eden fark: matraha mal ve hizmet bedeline isabet eden kur farkı girer; hesaplanan KDV'ye isabet eden kur farkı matraha dahil edilmez.
- İlk işlemin oranı: kur farkına, teslim veya hizmetin yapıldığı tarihte o işlem için geçerli olan KDV oranı uygulanır (III/B-1.2.2). Oran sonradan değişmiş olsa da ilk işlemin oranı kullanılır.
Tebliğdeki örnek şöyledir: 1.000 dolarlık mal için 180 dolar KDV hesaplanmış (örnekte o dönemin %18 oranı kullanılmıştır). Teslim günü kur 4 TL, altı ay sonraki ödeme günü 4,40 TL'dir.
| Kalem | Hesap | Tutar |
|---|---|---|
| Kur farkı (matrah) | (4,40 − 4,00) × 1.000 dolar | 400 TL |
| Kur farkının KDV'si | 400 TL × %18 | 72 TL |
| 180 dolarlık KDV'ye isabet eden fark | Matraha girmez | — |
Satıcı, alıcıya matrahı 400 TL, KDV'si 72 TL olan bir kur farkı faturası düzenler. Bedelin tahsil edildiği tarihte kur farkı alıcı lehine oluşursa bu kez alıcı, kur farkı tutarı üzerinden satıcıya fatura düzenler ve KDV'yi yine teslim tarihindeki oranla hesaplar.
Yıl sonlarında ve geçici vergi dönemlerinde Vergi Usul Kanunu uyarınca yapılan kur değerlemelerinden doğan farklar için KDV hesaplanmaz; bunlar için kur farkı faturası gerekmez. Asıl işlem tevkifata tabi tutulmuşsa, sonradan çıkan kur farkı faturasında da hesaplanan KDV üzerinden tevkifat uygulanır (Tebliğ I/C-2.1.4.2); ayrıntı için tevkifatlı fatura rehberine bakın. İhracattaki kur ve kur farkı kuralları ayrıdır ve bu rehberin konusu değildir.
Faturika'da dövizli fatura
Faturika'da faturayı TRY, USD, EUR ya da GBP cinsinden kesebilirsiniz. Döviz seçildiğinde "Kur (₺)" alanı açılır ve faturanın tarihinde Resmî Gazete'de yayımlanan TCMB döviz alış kuru öneri olarak gelir; fatura tarihini değiştirirseniz öneri de güncellenir, kuru elle değiştirebilirsiniz. Kur girilmemiş dövizli belge gönderilmez.
Gönderimde kur, e-Fatura ve e-Arşiv XML'ine PricingExchangeRate olarak kur ve tarihiyle yazılır. Faturanın not alanına da "Döviz kuru: 1 USD = … TL (tarih)" satırı ile mal/hizmet, vergiler ve genel toplamın TL karşılıkları eklenir. Kendi yazılımınızdan kesiyorsanız e-Fatura API ile kuru exchange_rate, tarihini exchange_rate_date alanında gönderirsiniz. Dövizli satışların genel akışı için dövizli fatura sayfasına bakabilirsiniz.
Tahsilat günü kur değiştiyse farkı kur farkı hesaplama aracıyla bulabilirsiniz. Kur farkı faturasını diğer faturalar gibi kesersiniz; açıklamaya asıl faturanın numarasını ve tarihini yazmak, iki belgenin bağını izlemeyi kolaylaştırır.
Sık sorulan sorular
Dövizli faturada hangi kur kullanılır?
KDV Genel Uygulama Tebliği'ne göre döviz, vergiyi doğuran olayın meydana geldiği günkü Resmî Gazete'de yayımlanan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden Türk parasına çevrilir. Merkez Bankasınca Resmî Gazete'de ilan edilmeyen dövizlerde cari döviz kuru esas alınır.
Döviz cinsinden faturada TL karşılığı yazmak zorunlu mu?
Vergi Usul Kanunu'nun 215. maddesine göre belgeler Türk parası karşılığı gösterilmek şartıyla yabancı para birimine göre de düzenlenebilir. Yurt dışındaki müşteriler adına düzenlenen belgelerde bu şart aranmaz.
Kur farkı faturasını kim keser?
Teslim ya da hizmet tarihi ile bedelin tahsil edildiği tarih arasında satıcı lehine kur farkı oluşursa satıcı alıcıya fatura keser. Alıcı lehine kur farkı oluşursa alıcı, kur farkı tutarı üzerinden satıcıya fatura düzenler.
Kur farkının KDV'si nasıl hesaplanır?
Matraha yalnız mal ve hizmet bedeline isabet eden kur farkı girer; hesaplanan KDV'ye isabet eden kur farkı matraha dahil edilmez. KDV, teslim veya hizmetin yapıldığı tarihte o işlem için geçerli olan oranla hesaplanır.
Yıl sonu kur değerlemesi için kur farkı faturası kesilir mi?
Hayır. KDV Genel Uygulama Tebliği'ne göre yıl sonlarında ve geçici vergi dönemlerinde Vergi Usul Kanunu uyarınca yapılan değerlemeler sonucu oluşan kur farkları üzerinden KDV hesaplanmaz.
e-Faturada kur bilgisi nereye yazılır?
Belgenin para birimi DocumentCurrencyCode alanında, kur ise PricingExchangeRate alanında taşınır. GİB'in UBL-TR kurallarına göre para birimi TRY olmayan belgelerde kur bilgisi zorunludur ve kur en fazla 6 ondalık hane içerebilir.
Kaynaklar
- GİB — KDV Genel Uygulama Tebliği, güncel metin (III/A-1.1, III/A-5.3, III/B-1.2.2, I/C-2.1.4.2)
- GİB — 3065 sayılı KDV Kanunu md. 10, Vergiyi Doğuran Olayın Meydana Gelmesi
- GİB — 3065 sayılı KDV Kanunu md. 24, Matraha Dahil Olan Unsurlar
- GİB — 213 sayılı VUK md. 215, Türkçe tutma ve Türk parası kullanma zorunluluğu
- GİB — Özelge, 21.09.2018, 27575268-105[215-2018-288]-E.375281 (dövizli işlemlerde faturadaki kur ve kur farkı)
- GİB — e-Fatura paketi ve UBL-TR doğrulama kuralları
- TCMB — Gösterge Niteliğindeki Kurlar
Son gözden geçirme: 29.09.2026. Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat değişebilir. Kendi durumunuz için mali müşavirinize danışın.