- İade faturasını malı iade eden (asıl alıcı) düzenler; satıcı kendi satışına iade faturası kesmez.
- Nihai tüketici iadesinde satıcı gider pusulası düzenler; internet satışında e-Arşiv'in imzalı iade bölümü bunun yerine geçer.
- KDV1: düzenlediğiniz iade faturası 504 (Diğer İşlemler), aldığınız iade faturası ve gider pusulası 103 (İndirimler).
- İade faturası kaynak faturanın numarası ve tarihine atıf yapar; e-Faturada temel senaryoda düzenlenir.
Kim, hangi belgeyi düzenler?
GİB'in UBL-TR kod listesinde IADE fatura tipi, "bir malın iadesi amacıyla alıcı tarafından düzenlenen faturalar" olarak tanımlanır. Yani iade faturası, malı geri gönderen tarafın belgesidir. Durumlara göre tablo:
| Durum | Belgeyi kim düzenler? | KDV1'de sizin tarafınız |
|---|---|---|
| Vergi mükellefi müşteriniz size mal iade ediyor | Müşteri, size iade faturası düzenler | 103 — satıştan iade (İndirimler) |
| Nihai tüketici mağazanıza mal iade ediyor | Siz, gider pusulası düzenlersiniz (KDV ayrı gösterilir) | 103 — satıştan iade (İndirimler) |
| İnternetten sattığınız malı tüketici iade ediyor | Tüketici e-Arşiv faturanın iade bölümünü imzalayıp malla gönderir; bu belge gider pusulası yerine geçer | 103 — satıştan iade (İndirimler) |
| Siz tedarikçinize mal iade ediyorsunuz | Siz, tedarikçinize iade faturası düzenlersiniz | 504 — alınan malların iadesi (Matrah › Diğer İşlemler) |
İade faturasının içeriği
- Fatura tipi: IADE; iade edilen fatura tevkifatlıysa TEVKIFATIADE.
- Kaynak fatura: iade edilen faturanın numarası ve tarihi belge üzerinde yer alır; e-Faturada bu bilgi belge referansı (BillingReference) olarak gönderilir ve GİB kuralları gereği zorunludur.
- Senaryo: alıcı (yani malı geri gönderdiğiniz tedarikçi) e-Fatura kullanıcısıysa temel senaryolu e-Fatura, değilse e-Arşiv fatura düzenlenir. GİB şematron kurallarına göre IADE tipi ticari senaryoda düzenlenemez.
- Tutar: iade edilen miktar kaynak faturadaki miktarı aşamaz; birim fiyat ve KDV oranı kaynak faturadaki gibi kalır.
Nihai tüketici iadesi ve gider pusulası
Nihai tüketiciler fatura düzenleyemez. GİB özelgelerine göre bu durumda satıcı, iade edilen mal için gider pusulası düzenler; gider pusulasında iade edilen malın KDV'si satış bedelinden ayrı gösterilir ve bu tutar indirim konusu yapılarak işlem düzeltilir. Tüketiciden iade edilen mala ait fatura da gider pusulası ekinde geri alınır.
İnternet üzerinden satışlarda müşteri, elektronik ortamda kendisine iletilen e-Arşiv faturanın kâğıt çıktısındaki iade bölümünü doldurup imzalar ve malla birlikte satıcıya gönderir; bu belge gider pusulası yerine geçer (VUK 509, bölüm IV.2.4.5). GİB ayrıca elektronik gider pusulası uygulamasını (e-Gider Pusulası) yayımlamıştır; uygulamaya e-Fatura kullanıcıları katılabilir, zorunluluk GİB'in yazılı bildirimiyle doğar.
KDV beyannamesinde iade
Katma Değer Vergisi Kanunu m.35'e göre iade nedeniyle matrahta değişiklik olursa, işlemi yapan satıcı borçlandığı vergiyi, alıcı ise indirdiği vergiyi değişikliğin olduğu dönemde düzeltir; iade edilen malın fiilen işletmeye girmesi ve bunun defter kayıtlarında gösterilmesi şarttır.
- Tedarikçinize iade (alış iadesi): düzenlediğiniz iade faturası KDV1'de Matrah › Diğer İşlemler tablosunda 504 — Alınan Malların İadesi, Gerçekleşmeyen İşlemler satırında matrah ve KDV olarak beyan edilir.
- Müşterinizden iade (satıştan iade): aldığınız iade faturası ya da düzenlediğiniz gider pusulasındaki KDV, İndirimler tablosunda 103 — Satıştan İade Edilen, İşlemi Gerçekleşmeyen veya İşleminden Vazgeçilen Mal ve Hizmetler Nedeniyle İndirilecek KDV satırında indirilir.
- Tevkifatlı iade: düzeltme yalnızca tevkif edilmeyen KDV üzerinden yapılır; sorumlu sıfatıyla beyan edilen kısım için KDV2'de düzeltme yapılmaz.
Ticari faturada ret: iade faturasına gerek kalmayabilir
Ticari senaryodaki bir e-Faturayı, size iletildiği tarihten itibaren 8 gün içinde sistem üzerinden reddederseniz fatura hükümsüz olur ve iade faturası düzenlemeniz gerekmez. 8 gün geçtiyse ya da fatura temel senaryodaysa iade, iade faturasıyla yapılır. Ayrıntı: fatura iptali ve itiraz rehberi.
Faturika'da iade
- Tedarikçinize iade: alış faturasının ekranındaki İade Faturası Kes ile iade taslağı açılır; tedarikçi e-Fatura kullanıcısıysa temel senaryolu e-Fatura, değilse e-Arşiv olarak hazırlanır ve kaynak faturaya atıf yapar.
- Müşterinizden iade: müşterinizin gönderdiği iade faturası gelen kutunuza düştüğünde satış faturanızla eşleştirilir; nihai tüketici iadesinde satış faturasının ekranından gider pusulası hazırlanır ve yazdırılır.
- Denetim: satış faturanıza atıf yapan bir iade faturası düzenlenemez; alış faturanıza atıf yapan hatalı bir gelen iade faturası uyarıyla gösterilir ve KDV'ye kendiliğinden yazılmaz.
- KDV ön hazırlığı: beyanname ön hazırlığında giden iadeler 504, gelen iadeler ve gider pusulaları 103 satırında ayrı gösterilir.
Sık sorulan sorular
İade faturasını kim keser?
İade faturasını malı iade eden taraf, yani asıl alıcı düzenler. Satıcı kendi satış faturasına karşılık müşterisine iade faturası kesmez; müşteri vergi mükellefiyse iade faturasını o düzenleyip satıcıya gönderir.
Müşterim nihai tüketiciyse iade nasıl belgelenir?
Nihai tüketici fatura düzenleyemediği için satıcı gider pusulası düzenler; gider pusulasında iade edilen malın KDV'si ayrıca gösterilir ve bu KDV indirim konusu yapılır. İnternetten satışta tüketicinin imzalayıp malla birlikte gönderdiği e-Arşiv faturanın iade bölümü gider pusulası yerine geçer.
KDV beyannamesinde iade nereye yazılır?
Tedarikçinize mal iade ettiğinizde düzenlediğiniz iade faturası KDV1 beyannamesinde Matrah bölümündeki Diğer İşlemler tablosunda 504 kodlu satıra yazılır. Müşterinizden aldığınız iade faturası ve düzenlediğiniz gider pusulası ise İndirimler bölümündeki 103 kodlu satıra yazılır.
İade faturasında kaynak fatura bilgisi zorunlu mu?
Evet. İade faturasında iade edilen faturanın numarası ve tarihi fatura üzerinde bir referans olarak yer almalıdır; e-Faturada bu bilgi belge referansı (BillingReference) olarak iletilir.
Ticari faturayı reddedersem iade faturası gerekir mi?
Hayır. Ticari senaryodaki e-Fatura, alıcıya iletildiği tarihten itibaren 8 gün içinde sistem üzerinden reddedilirse fatura hükümsüz olur ve iade faturasına gerek kalmaz. Süre geçtiyse ya da fatura temel senaryodaysa iade, alıcının düzenleyeceği iade faturasıyla yapılır.
Tevkifatlı faturanın iadesinde KDV nasıl düzeltilir?
Tevkifatlı işlemin iadesinde düzeltme, hesaplanan verginin tevkifata tabi tutulmayan kısmı üzerinden yapılır; alıcının sorumlu sıfatıyla beyan ettiği kısım için düzeltme yapılmaz. İade faturasının tipi TEVKIFATIADE olur.
Kaynaklar
- GİB — UBL-TR Kod Listeleri (fatura tipleri, IADE tanımı)
- GİB — Tüketiciden iade edilen mallar için gider pusulası (İstanbul VDB özelgesi, 04.03.2013)
- GİB — VUK Genel Tebliği Sıra No 509, güncel metin (IV.2.4.5 iade bölümü)
- GİB — e-Gider Pusulası Teknik Kılavuzu
- Defter Beyan Sistemi — 504 Alınan Malların İadesi kaydı (yardım)
- GİB — e-Fatura İptal, İhtar ve İtiraz Bildirim Kılavuzu
- Katma Değer Vergisi Kanunu m.35 (konsolide metin)
Son gözden geçirme: 26.09.2026. Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat değişebilir. Kendi durumunuz için mali müşavirinize danışın.