- Vergi ziyaı cezası: ziyaa uğratılan verginin bir katı; kaçakçılık fiillerinde üç katı (VUK m.344).
- Süresi geçtikten sonra kendiliğinden verilen beyannamede vergi ziyaı cezası %50 uygulanır.
- Usulsüzlük: beyannamenin süresinde verilmemesi, defter tutulmaması ya da tasdik ettirilmemesi, işe başlamanın zamanında bildirilmemesi gibi fiiller (VUK m.352).
- Özel usulsüzlük: fatura ve diğer belgelerin verilmemesi ya da alınmaması gibi fiiller (VUK m.353).
Ceza türleri
| Ceza | Ne zaman? | Tutar |
|---|---|---|
| Vergi ziyaı (VUK m.341, 344) | Vergilendirme ödevi zamanında ya da tam yerine getirilmediği için vergi eksik ya da geç tahakkuk ettiğinde | Ziyaa uğratılan verginin bir katı; kaçakçılık fiillerinde üç katı |
| Usulsüzlük (VUK m.352) | Beyanname, defter, kayıt ve bildirim gibi şekil kurallarına uyulmadığında | Kanuna bağlı cetveldeki tutar; her yıl güncellenir |
| Özel usulsüzlük (VUK m.353) | Fatura ve benzeri belgeler verilmediğinde, alınmadığında ya da e-belge kurallarına uyulmadığında | Kanunda belge başına ve yıllık sınırlarla; ayrıntı e-Faturaya geçmeme cezası rehberinde |
Cezayı artıran ve azaltan durumlar
- Kendiliğinden geç beyan: vergi incelemesine başlanmadan ya da takdir komisyonuna sevk edilmeden önce, süresi geçtikten sonra verilen beyannamede vergi ziyaı cezası %50 uygulanır.
- Mükellefiyet tesis ettirmeden faaliyet: vergi dairesinin bilgisi dışında ticari, zirai ya da mesleki faaliyetle vergi ziyaına yol açılırsa ceza %50 artırılır.
- Ödeme bildirimiyle indirim: tarh edilen vergi ve cezaların ihbarnamesinin tebliğinden itibaren 30 gün içinde vergi dairesine başvurup vadesinde ödeyeceğini bildiren mükellefin cezasının yarısı indirilir (VUK m.376); ödeme yapılmaz ya da dava açılırsa indirimden yararlanılmaz.
I. derece usulsüzlük örnekleri: vergi ve harç beyannamelerinin süresinde verilmemesi, tutulması zorunlu defterin tutulmaması, defterin tasdik ettirilmemesi ve işe başlamanın zamanında bildirilmemesi.
Faturika ile önleme
Faturika belgeyi göndermeden önce zorunlu alanları ve GİB kurallarını doğrular; alıcının e-Fatura kaydı sorgulanarak doğru belge türü seçilir. Beyanname tarihleri için yeni işletmenin vergi yükümlülükleri, belge kuralları için fatura düzenleme süresi.
Sık sorulan sorular
Vergi ziyaı cezası ne kadar?
Ziyaa uğratılan verginin bir katıdır; kaçakçılık suçu sayılan fiillerle yol açılmışsa üç katı uygulanır.
Beyannameyi geç verirsem ne olur?
Usulsüzlük cezası doğar; vergi geç tahakkuk ettiyse vergi ziyaı cezası da kesilir. İnceleme başlamadan kendiliğinden geç verilen beyannamede vergi ziyaı cezası %50 uygulanır.
Vergi cezasında indirim var mı?
Evet. İhbarnamenin tebliğinden itibaren 30 gün içinde başvurup vadesinde ödeyeceğini bildiren mükellefin cezasının yarısı indirilir (VUK m.376).
Fatura kesmemenin cezası nedir?
Özel usulsüzlük cezasıdır (VUK m.353); belge başına ve yıllık sınırlarla uygulanır. Ayrıntı e-Faturaya geçmeme cezası rehberinde.
Kaynaklar
- GİB — Vergi Usul Kanunu m.341 Vergi Ziyaı
- GİB — Vergi Usul Kanunu m.344 Vergi Ziyaı Cezası
- GİB — Vergi Usul Kanunu m.352 Usulsüzlük Dereceleri ve Cezaları
- GİB — Vergi Usul Kanunu m.376 Cezalarda İndirme
Son gözden geçirme: 01.11.2026. Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat değişebilir. Kendi durumunuz için mali müşavirinize danışın.